Batterijen

Het is kerstochtend, het papier ligt nog op de grond, de nieuwe bestuurbare auto staat klaar en dan klinkt het onvermijdelijke: "Mam, pap, hij doet het niet!" Batterijen niet inbegrepen. Het is misschien wel het minst spannende onderdeel van speelgoed, maar zonder de juiste batterijen gebeurt er niets. Op deze pagina lees je welke soorten batterijen er zijn, welke je voor welk speelgoed nodig hebt, wanneer oplaadbaar slim is, hoe je batterijen veilig gebruikt en bewaart, en wat je moet doen met lege exemplaren. Saai? Valt reuze mee. En het voorkomt een hoop tranen op feestdagen.

Welke batterij past in welk speelgoed?

De meeste speelgoedfabrikanten vermelden op de verpakking en in de handleiding welke batterijen nodig zijn, en hoeveel. Kijk daar altijd eerst. De meest voorkomende soorten zijn:

• AA (penlite): de bekendste batterij. Je vindt hem in afstandsbedieningen, interactief speelgoed, zaklampen en veel bestuurbare voertuigen.
• AAA (micro): een dunnere versie van AA, voor kleiner speelgoed, controllers en lichtgevende accessoires.
• C en D (baby en mono): dikke batterijen voor grotere apparaten, zoals sommige treinen, grote muziekspeelgoed en lampen.
• 9V (blokbatterij): rechthoekig, met twee drukknopjes bovenop. Komt minder vaak voor in speelgoed, soms in elektronische sets en muziekinstrumenten.
• Knoopcellen: kleine, platte, ronde batterijen, bijvoorbeeld van het type LR44 of CR2032. Je vindt ze in speelgoed met kleine lichtjes, geluidjes in knuffels en boekjes, rekenmachines en sommige afstandsbedieningen.
• Ingebouwde accu's: veel drones, robots en bestuurbare auto's hebben een eigen oplaadbare accu die je oplaadt met een kabel of lader.

Twijfel je welke batterij je nodig hebt? Haal de oude batterij eruit en kijk naar de code op de zijkant. Of maak een foto van het batterijvakje, waar vaak ook het type en de plaatsing (plus en min) staan aangegeven.

Knoopcellen: klein, handig en écht gevaarlijk bij inslikken

Dit is misschien wel het belangrijkste stukje van deze pagina. Knoopcelbatterijen, vooral de grotere lithiumvarianten zoals de CR2032, zijn levensgevaarlijk als een kind ze inslikt. Een knoopcel die in de slokdarm blijft steken, kan binnen enkele uren ernstige inwendige brandwonden veroorzaken, omdat de batterij in contact met vocht een chemische reactie in gang zet. Het verraderlijke is dat kinderen in eerste instantie vaak weinig klachten hebben.

Zo voorkom je ongelukken

Koop speelgoed waarvan het batterijvakje met een schroefje is afgesloten. Volgens de Europese veiligheidseisen voor speelgoed moet dat bij speelgoed voor jonge kinderen ook zo zijn. Bewaar losse knoopcellen, nieuwe én lege, altijd hoog en buiten bereik, in de originele verpakking of een afgesloten doosje. Laat ze niet slingeren op tafel of in een la waar kinderen bij kunnen. Let ook op andere apparaten in huis met knoopcellen, zoals autosleutels, afstandsbedieningen, weegschalen en wenskaarten met geluid.

Wat doe je als een kind een knoopcel heeft ingeslikt?

Vermoed je dat je kind een knoopcel heeft ingeslikt, ook als het nergens last van lijkt te hebben? Ga dan direct naar de spoedeisende hulp of bel 112. Wacht niet af, laat je kind niet overgeven en geef geen eten of drinken zonder medisch advies. Neem indien mogelijk de verpakking of een vergelijkbare batterij mee, zodat artsen weten om welk type het gaat. Meer over veilig speelgoed lees je op onze pagina veilig speelgoed.

Oplaadbaar of wegwerp: wat is slimmer?

Voor speelgoed dat vaak wordt gebruikt en veel stroom vraagt, zoals bestuurbare auto's, robots en spelcomputercontrollers, zijn oplaadbare batterijen vaak voordeliger en beter voor het milieu. Je betaalt in het begin wat meer, maar je kunt ze honderden keren opnieuw gebruiken. De meest gebruikte oplaadbare batterijen voor speelgoed zijn NiMH-batterijen in AA- en AAA-formaat. Kies bij voorkeur batterijen met een lage zelfontlading: die houden hun lading lang vast, ook als ze een tijdje in de la liggen.

Let wel op: oplaadbare batterijen hebben een iets lagere spanning dan wegwerpbatterijen. Bij de meeste speelgoed is dat geen probleem, maar sommige fabrikanten raden ze af. Lees dus de handleiding. Voor speelgoed dat weinig stroom verbruikt en lang meegaat op één set, zoals een klokje of een babyspeeltje met een enkel geluidje, zijn wegwerpbatterijen vaak gewoon praktischer. Alkalinebatterijen zijn dan de gangbare keuze.

Gebruik nooit een gewone wegwerpbatterij in een oplader. Die is daar niet voor gemaakt en kan gaan lekken, heet worden of zelfs openbarsten.

Gouden regels voor veilig gebruik

Met een paar eenvoudige gewoontes voorkom je lekkage, kapot speelgoed en gevaarlijke situaties. Mix geen oud en nieuw. Vervang alle batterijen in een apparaat tegelijk, en gebruik batterijen van hetzelfde type en merk. Een oude batterij naast een nieuwe raakt sneller leeg en kan gaan lekken. Let op plus en min. Een verkeerd geplaatste batterij kan speelgoed beschadigen. Haal batterijen eruit bij langdurige opslag. Speelgoed dat maanden in de kast ligt, kan last krijgen van lekkende batterijen, waardoor de contactpunten corroderen. Bewaar batterijen niet los in een la. Als de polen van batterijen elkaar of metalen voorwerpen raken, kan er kortsluiting ontstaan. Bewaar ze in de originele verpakking of een batterijdoosje. Houd batterijen koel en droog. Hitte, bijvoorbeeld op de vensterbank of in de auto in de zomer, is slecht voor batterijen en accu's.

Hulp, mijn batterij heeft gelekt!

Zie je een witte of groenige korst in het batterijvakje? Dan heeft een batterij gelekt. Geen paniek, vaak is het speelgoed nog te redden. Trek huishoudhandschoenen aan, want de lekvloeistof kan de huid irriteren. Verwijder de batterijen en gooi ze weg via het inzamelpunt. Maak het vakje schoon met een wattenstaafje met een klein beetje azijn of citroensap, dat neutraliseert de lekvloeistof van alkalinebatterijen. Veeg daarna na met een droog wattenstaafje en laat alles goed drogen. Zijn de contactpunten erg aangetast, dan kun je ze voorzichtig opschuren met een wattenstaafje of een fijn schuursponsje. Was na afloop je handen goed. Laat kinderen een gelekte batterij nooit zelf opruimen.

Ingebouwde accu's: opladen met verstand

Steeds meer speelgoed, zoals drones en helikopters, heeft een ingebouwde lithiumaccu. Die zijn krachtig en licht, maar vragen om wat aandacht. Laad alleen op met de bijgeleverde of een passende lader, op een harde, niet-brandbare ondergrond, en niet onbeheerd of 's nachts. Laat een accu na het vliegen of rijden eerst even afkoelen voordat je hem oplaadt. Gebruik een accu niet meer als hij opgezwollen, beschadigd of ongewoon warm is. En laat jonge kinderen nooit zelfstandig met laders en accu's spelen.

Ga je speelgoed met een accu lange tijd opbergen? Laad de accu dan half op. Een volledig lege of volledig volle accu gaat bij langdurige opslag sneller achteruit.

Lege batterijen: weg ermee, maar niet bij het restafval

Lege batterijen en accu's horen niet in de gewone afvalbak. Ze bevatten stoffen die schadelijk zijn voor het milieu, maar ook waardevolle materialen die kunnen worden hergebruikt. Bovendien kunnen lithiumbatterijen brand veroorzaken in vuilniswagens en afvalverwerking. In Nederland kun je lege batterijen gratis inleveren bij inzamelpunten in onder andere supermarkten, bouwmarkten, elektronicawinkels en de milieustraat. Plak de polen van lithiumbatterijen en knoopcellen even af met een stukje plakband voordat je ze inlevert, om kortsluiting te voorkomen. Een leeg potje of doosje in de keukenkast, hoog en buiten bereik van kinderen, is een handige verzamelplek.

Slim inslaan: nooit meer "batterijen niet inbegrepen"

Gaat er een cadeau met batterijen de deur uit, zoals interactief babyspeelgoed of een pratende knuffel? Kijk dan meteen welke batterijen nodig zijn en doe ze er even bij. Veel interactief speelgoed, bijvoorbeeld van VTech, vermeldt duidelijk welk type nodig is en of er demo-batterijen in zitten. Die demo-batterijen zijn vaak bedoeld om het speelgoed in de winkel te laten zien en raken sneller leeg dan je zou willen. Een reservesetje in huis is dus nooit verkeerd.

Handig om te weten: speelgoed voor baby's met geluid en licht, te vinden bij speelgoed van 0 tot 12 maanden, werkt vaak op AA- of AAA-batterijen. Voor schoolkinderen, kijk bijvoorbeeld bij speelgoed van 6 tot 8 jaar, zitten er vaker oplaadbare accu's in. Leg rond de feestdagen een voorraad aan van de meest gebruikte types, zodat je nooit met lege handen staat. In de categorie speelgoedvoertuigen zie je trouwens welk speelgoed er met batterijen rijdt, en bij alle merken vind je fabrikanten van elektronisch speelgoed. Combineer batterijen met je bestelling en profiteer bij een bedrag vanaf €35 van gratis verzending. Ook gemotoriseerde locomotieven uit de treinen en treinbanen rijden vaak op AA- of AAA-batterijen, dus check dat even voordat je een treinset cadeau geeft.

Batterijen zijn misschien niet het spannendste speelgoed, maar ze zijn wel de stille helden achter elke sirene, elk lichtje en elke drone die opstijgt. Giro de giraf zegt het altijd zo: eerst de plus, dan de min, en dan pas de pret.