Schilderen & verven

Er is iets heerlijks aan een kwast die zich vol zuigt met verf en een kleurrijke streep achterlaat op een wit vel. Schilderen en verven is voor kinderen een feest voor de zintuigen: kleuren mengen, verf voelen, kijken hoe het water de pot langzaam paars kleurt. Het is wat rommeliger dan tekenen, dat geven we toe, maar met de juiste voorbereiding valt dat reuze mee. Op deze pagina lees je welke soorten verf er zijn, welke verf bij welke leeftijd past, hoe je een schilderplek inricht zonder dat de keuken op een kunstacademie lijkt en welke technieken het leukst zijn om te proberen.

Waterverf, plakkaat of vingerverf: welke verf is wat?

Verf is er in veel soorten, en elk type heeft zijn eigen karakter. Een overzicht van de belangrijkste soorten voor kinderen:

• Vingerverf: dik, zacht en bedoeld om met je handen mee te schilderen. Perfect voor de allerkleinsten en voor iedereen die het lekker vindt om te kliederen.
• Plakkaatverf: dekkende verf op waterbasis, in potjes, flessen of als blokjes. Veelzijdig, betaalbaar en geschikt voor bijna alle knutselprojecten op papier en karton.
• Waterverf: transparante verf in napjes of tubes, die je met water verdunt. Ideaal voor zachte kleurovergangen en luchtige schilderijen.
• Acrylverf: verf die na het drogen watervast wordt. Mooi voor canvas, hout en stenen, maar lastig uit kleding. Meer iets voor oudere kinderen.
• Verfstiften: stiften gevuld met verf. Handig voor details en voor het beschilderen van stenen, glas en hout zonder kwast.
• Textielverf en glasverf: speciale verf voor T-shirts, tassen en raamdecoraties. Leuk voor projecten waarbij het resultaat gebruikt of opgehangen wordt.

De juiste verf voor de juiste leeftijd

Peuters

Peuters schilderen met hun hele lijf. Vingerverf is daarom de perfecte eerste kennismaking. Kies verf die speciaal voor jonge kinderen is gemaakt, die zonder vlekken uit kleding wast en die geen schadelijke stoffen bevat. Grote vellen papier, een schort en een afwasbare ondergrond maken het geheel overzichtelijk. Dikke kwasten met een korte steel en sponsjes zijn ook leuk om te proberen. Blijf altijd in de buurt, want verf heeft voor een peuter verdacht veel weg van yoghurt. Bekijk ook speelgoed van 1,5 tot 3 jaar voor meer creatief materiaal.

Kleuters en jonge schoolkinderen

Vanaf drie of vier jaar is plakkaatverf favoriet. Kinderen leren kleuren mengen, de kwast uitspoelen tussen kleuren en verschillende kwastdiktes gebruiken. Waterverf komt rond vijf of zes jaar in beeld. Het vraagt wat meer controle, want te veel water maakt van een schilderij al snel een zwembad. Kijk voor deze leeftijd bij speelgoed van 6 tot 8 jaar.

Oudere kinderen

Vanaf een jaar of acht kunnen kinderen aan de slag met acrylverf, canvasdoeken, verfstiften en speciale technieken. Ze vinden het leuk om iets te maken dat blijft, zoals een beschilderde steen, een eigen T-shirt of een schilderij voor op hun kamer.

De schilderplek: voorbereiden is het halve werk

Het verschil tussen een ontspannen schildermiddag en een chaotische ramp zit vaak in de voorbereiding. Leg een afwasbaar tafelkleed of een oude douchegordijn neer, ook op de vloer onder de stoel. Geef je kind een schort of een oud overhemd met de mouwen opgerold. Zet twee potten water klaar: één om de kwast uit te spoelen en één met schoon water. Een keukenrol om de kwast droog te deppen is onmisbaar. Kies een plek waar het niet erg is als er iets omvalt, en houd een vochtige doek bij de hand. En dan het geheime wapen: een vaste plek om schilderijen te laten drogen, zoals een droogrek, een wasrek met knijpers of een stuk karton op de vensterbank.

Een praktische tip: schilder buiten op een warme dag. Gras vindt een beetje plakkaatverf niet erg, en een tuinslang maakt het opruimen tot een spelletje.

Technieken om uit te proberen

Schilderen hoeft niet altijd met een kwast. Juist door met andere hulpmiddelen te werken, ontdekken kinderen wat verf allemaal kan. Stempelen: gebruik doormidden gesneden aardappels, kurken, legoblokjes of wc-rollen om patronen te maken. Blaasschilderen: doe een klodder verdunde verf op papier en blaas hem met een rietje in alle richtingen. Er ontstaan vanzelf bomen, monsters en vuurwerk. Vouwschilderen: doe verf op één helft van een vel, vouw het dubbel en open het weer. Een vlinder! Natte-in-natschilderen: maak het papier eerst nat en druppel er waterverf op. De kleuren lopen prachtig in elkaar over. Spatschilderen: tik met een kwast vol verf tegen een stokje boven het papier. Wel buiten doen, of in een grote doos. Steentjes beschilderen: zoek gladde stenen, schilder er gezichtjes, lieveheersbeestjes of patronen op en verstop ze in de buurt voor anderen om te vinden.

Verf combineert ook prachtig met ander materiaal. Een beschilderde kartonnen doos wordt een kasteel, een geverfd papieren bord een masker. Bij de knutselspullen vind je papier, karton, lijm en versiering om verder mee te gaan. En wie liever met een kant-en-klaar project begint, vindt bij de DIY knutselpakketten sets waarin alles al zit.

Kwasten en verf goed verzorgen

Goede kwasten gaan lang mee als je ze goed verzorgt. Spoel ze direct na gebruik uit met lauw water en een beetje zeep, tot er geen verf meer uitkomt. Druk de haren in model en laat ze liggend of met de haren naar boven drogen, nooit met de haren naar beneden in een pot water. Dat buigt ze krom. Acrylverf moet je extra snel uitspoelen, want eenmaal opgedroogd krijg je hem bijna niet meer uit de kwast.

Verfpotjes sluit je goed af na gebruik, zodat de verf niet indroogt. Is plakkaatverf toch wat dik geworden, dan helpt een scheutje water en goed roeren. Kleuren mengen is trouwens een klein wetenschappelijk experiment: geel en blauw worden groen, rood en geel worden oranje, en alles door elkaar wordt onvermijdelijk bruin. Kinderen die dat fascinerend vinden, worden vaak ook blij van experimenteersets. Waterverfnapjes laat je na gebruik even open drogen, zodat ze niet gaan schimmelen. Bewaar verf bij kamertemperatuur en niet in de vrieskou van de schuur.

Veilig schilderen

Kinderverf is meestal op waterbasis en speciaal ontwikkeld voor kinderen, maar het blijft verstandig om op een paar dingen te letten. Kies verf die geschikt is voor de leeftijd van je kind en een CE-markering heeft. Vingerverf voor jonge kinderen moet bijvoorbeeld voldoen aan specifieke veiligheidseisen. Laat jonge kinderen niet met acrylverf, glasverf of spuitverf werken zonder begeleiding, en zorg bij sommige verfsoorten voor voldoende ventilatie. Was na het schilderen de handen goed, vooral voordat er wordt gegeten. Meer tips vind je op veilig speelgoed.

Cadeau-ideeën voor kleine kunstschilders

Met een klein budget kun je al een mooie set plakkaatverf of een waterverfdoos met kwastje geven. Ook een set verfstiften om stenen te beschilderen is een leuk en betaalbaar cadeau. In het middensegment vind je complete schildersets met verf, kwasten, een palet en papier, of een tafelezel voor jonge kinderen. Voor een groter cadeau is een staande schildersezel met krijtbord en papierrol een klassieker die jarenlang mee kan. Oudere kinderen worden blij van een set acrylverf met canvasdoeken of een T-shirt-schilderset. Merken als SES Creative hebben veel verfsets voor jonge kinderen. In de categorie knutselen vind je al het creatieve materiaal bij elkaar, en de cadeau-keuzehulp helpt bij het maken van een keuze.

Wil je kind liever met potloden en stiften aan de slag? Neem dan een kijkje bij tekenen en kleuren. Want of het nu met verf, krijt of stift is: elk kind is een kunstenaar. Sommigen werken alleen wat natter dan anderen.