Schrijven

De eerste letter van je eigen naam, een briefje voor de tandenfee, een geheim dagboek met een slotje of een verlanglijstje vol spelfouten: schrijven is voor kinderen een enorme stap. Het is de manier waarop ze hun gedachten op papier zetten, voor zichzelf of voor een ander. Met het juiste schrijfmateriaal wordt die stap een stuk leuker. Op deze pagina lees je welke pennen en potloden bij welke leeftijd passen, wat je kunt doen om de pengreep te ondersteunen, waar je op let bij schrijfmateriaal voor school en hoe je schrijven ook buiten de schoolbanken leuk maakt.

Van potlood tot vulpen: het schrijfmateriaal op een rij

• Grafietpotloden: het startpunt van bijna elke schrijver. Zachte potloden, zoals B of 2B, schrijven donkerder en met minder druk dan een hard potlood zoals HB of H.
• Driekantige en dikke potloden: speciaal ontworpen voor beginnende schrijvers, omdat ze de vingers vanzelf in de juiste positie brengen.
• Vulpennen en schrijfpennen voor kinderen: veel kinderen gaan op de basisschool over van potlood naar een vulpen of speciale schrijfpen. Er zijn modellen met een gevormde greep en een vulpen voor linkshandigen.
• Gelpennen en balpennen: kleurrijk en makkelijk. Gelpennen met glitter, pastel of metallic zijn populair voor dagboeken, kaartjes en versieringen.
• Uitwisbare pennen: pennen waarvan je de inkt kunt wegpoetsen met een speciale gum aan de achterkant. Handig voor wie nog wel eens een foutje maakt (dus: iedereen).
• Handlettering- en kalligrafiepennen: pennen met een flexibele penseelpunt of brede punt, voor oudere kinderen die met mooie letters willen experimenteren.

Wanneer begint een kind met schrijven?

Schrijven begint lang voordat een kind letters kent. Krabbelen, tekenen en kleuren zijn de voorlopers van het schrijven: ze trainen de fijne motoriek, de pengreep en het controleren van bewegingen. In Nederland beginnen kinderen meestal in groep 2 of 3 met het schrijven van echte letters, maar veel kleuters proberen thuis al eerder hun eigen naam te schrijven. Dat is prima, zolang het plezier voorop staat. Een tekenpakket van tekenen en kleuren is daarom ook een prima voorbereiding.

Voor kleuters van vier tot zes jaar zijn dikke of driekantige potloden ideaal. Ze liggen stevig in de hand en helpen de juiste greep vinden. Kijk voor leer- en speelmateriaal ook bij speelgoed van 4 tot 6 jaar. Vanaf zes of zeven jaar schrijven kinderen meer en langer. Dan komt de overstap naar een vulpen of schrijfpen vaak in beeld, al is dat per school verschillend. Rond acht jaar en ouder ontdekken veel kinderen het plezier van mooie pennen, dagboeken en hun eigen handschrift. Bekijk dan ook speelgoed van 8 tot 10 jaar.

De pengreep: klein detail, groot verschil

Een goede pengreep helpt een kind om ontspannen en langer te schrijven, zonder kramp in de hand. De meest aanbevolen greep is de zogenaamde driepuntsgreep: de pen ligt tussen duim en wijsvinger en rust op de middelvinger. Dwing een kind niet te hard in een bepaalde greep, maar help wel een handje met de juiste materialen.

Hulpmiddelen voor een goede greep

Driekantige potloden en pennen met een ergonomische greep sturen de vingers vanzelf de goede kant op. Er zijn ook losse pengrepen van zacht rubber die je om een gewoon potlood schuift. Korte potloden dwingen kinderen trouwens ook om een fijnere greep te gebruiken, dus gooi dat stompje niet meteen weg. Merk je dat je kind veel moeite heeft met schrijven, veel kramp krijgt of het schrijven ontwijkt? Bespreek het dan met de leerkracht. Soms helpt een andere pen, soms een extra oefening.

Linkshandig schrijven

Linkshandige kinderen hebben soms last van vegen, omdat hun hand over de net geschreven tekst schuift. Sneldrogende inkt, een vulpen speciaal voor linkshandigen en het papier iets schuin naar rechts leggen helpen enorm. Een linkshandige kinderschaar en een linkshandige puntenslijper, die de andere kant op draait, zijn ook handig om te hebben.

Het perfecte etui voor school

Elk schooljaar begint met de vraag: wat moet er in het etui? Dat verschilt per school en per groep, dus kijk altijd naar de lijst van school. Een goede basis bevat meestal: een paar potloden, een gum die niet smeert, een puntenslijper met opvangbakje, kleurpotloden, een liniaal en vanaf een bepaalde groep een pen of vulpen met reservepatronen. Kies een etui dat stevig is, goed sluit en waar alles overzichtelijk in past. Een etui met elastieken lusjes houdt potloden netjes op hun plek. Voor het complete schoolpakket, van rugtas tot broodtrommel, kun je terecht in de categorie school.

Etuis, pennen en schriften met een favoriet thema maken naar school gaan een stuk leuker. Veel kinderen zijn dol op schrijfwaren van TOPModel, met kleurrijke ontwerpen vol mode, dieren en fantasie.

Schrijven buiten school: zo wordt het een feestje

Schrijven is niet alleen huiswerk. Juist door thuis voor de lol te schrijven, worden kinderen er handiger en zelfverzekerder in. Een paar ideeën. Een dagboek. Een dagboek met een slotje of geheime code nodigt uit om elke dag een paar zinnen te schrijven. Het hoeft niet lang en het hoeft niet foutloos. Briefjes en kaarten. Laat je kind een kaart schrijven voor opa en oma, een briefje voor de juf of een uitnodiging voor een verjaardag. Echte post maakt schrijven betekenisvol. Geheimschrift. Pennen met onzichtbare inkt en een uv-lampje maken van schrijven een spionagespel. Verhalen schrijven. Begin samen een verhaal en schrijf om de beurt een zin. Vaak ontstaan de gekste avonturen. Lijstjes maken. Boodschappenlijstjes, verlanglijstjes, top-tien van favoriete dieren: lijstjes zijn kort en daardoor ideaal voor beginnende schrijvers. Lezen en schrijven samen. Kinderen die veel lezen, krijgen vaak vanzelf zin om zelf te schrijven. Een spannend boek uit de leesboeken kan de aanzet zijn voor een eigen vervolgverhaal. Handlettering. Voor oudere kinderen is het oefenen van mooie letters een creatieve hobby, waarmee ze kaarten, posters en hun eigen kamerdeur kunnen versieren.

Ook spelletjes kunnen helpen. Woordspellen en letterspellen uit de categorie educatieve spellen maken oefenen met letters en woorden een stuk leuker.

Verzorgen en bewaren: geen gekliederde etuis meer

Goed schrijfmateriaal gaat lang mee als je er zuinig op bent. Bewaar vulpennen met de dop erop en liggend of met de punt naar boven, zodat de inkt niet uitloopt. Leg een vulpen die lang niet gebruikt wordt, even in lauw water om ingedroogde inkt uit de punt te spoelen. Bewaar reservepatronen in een apart doosje. Gelpennen en balpennen bewaar je het best met de punt naar beneden of liggend, zodat de inkt naar de punt zakt. Doe doppen er altijd op, anders drogen ze uit. Slijp potloden met een scherpe puntenslijper; een botte slijper breekt de punt telkens af, wat behoorlijk frustrerend is als je net midden in een zin zit. Lekt er toch eens inkt in een etui, haal dan alles eruit, laat het opdrogen en was het etui met lauw water en een beetje zeep.

Een kleine veiligheidstip: pennen en stiften met kleine doppen zijn niet geschikt voor kinderen onder de drie jaar. Pennendoppen voor kinderen hebben vaak een luchtgaatje voor de veiligheid, maar laat kinderen er toch niet op kauwen. Meer daarover lees je op veilig speelgoed.

Cadeautips voor kleine en grote schrijvers

Schrijfwaren zijn een fijn cadeau omdat ze echt gebruikt worden. Voor een klein budget kies je een mooie set gelpennen, een paar potloden met een leuke gum of een notitieboekje met een favoriet thema. In het middensegment vind je dagboeken met slotje, gevulde etuis of een eerste vulpen met reservepatronen. Voor een groter cadeau combineer je een mooi dagboek met een set handletteringpennen, of kies je een compleet schrijfpakket voor het nieuwe schooljaar. Weet je niet goed wat past? Gebruik dan de cadeau-keuzehulp. In de categorie knutselen vind je naast schrijfwaren ook al het andere creatieve materiaal. Een dagboek of briefpapier pimpen met stickers, washitape en glitters kan met de knutselspullen, en bij de DIY knutselpakketten vind je sets om bijvoorbeeld een eigen notitieboek te maken.

Schrijven is een superkracht: met een pen kun je verhalen vertellen, geheimen bewaren en iemand blij maken met een briefje. En als de letters nog wat scheef staan? Geen probleem. Ook Giro de giraf heeft een handschrift dat schuin naar boven loopt. Dat komt door de nek.